Dạy vẽ, hội họa cho trẻ em thiếu niên cấp trung học cơ sở 12-15 tuổi

Mở đầu –  tổng quan về đứa trẻ trung học cơ sở, 12 tuổi đến 15 tuổi

Trẻ em từ 12 đến 15 tuổi còn được gọi là thiếu niên, là giai đoạn quan trọng trong cuộc đời của mỗi người. Đây là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thiếu niên đến tuổi tiền trưởng thành, với nhiều thay đổi sinh lý, tâm lý và xã hội xảy ra. Song tâm lý lứa tuổi thiếu niên cũng bị tác động không hề nhỏ. Họ đều có những thách thức và cơ hội sẽ đối mặt, cũng như cần được phụ huynh hỗ trợ và khai thác tiềm năng trong giai đoạn quan trọng này.

Trong giai đoạn trẻ em thiếu niên, con trẻ sẽ có nhiều sự thay đổi về mặt thể chất lẫn trong suy nghĩ. Riêng mặt tâm lý, con trẻ thường thích trở thành người lớn và mong muốn thoát khỏi hình bóng con trẻ cũng như thích sống độc lập hơn. Và đây cũng chính là giai đoạn mà không ít cha mẹ cảm thấy lo lắng.

Một căn phòng đầy trẻ em thiếu niên có thể tiếp thêm năng lượng hoặc khiến các nhân viên hoặc tình nguyện viên thanh niên sợ hãi. Trẻ em thiếu niên, từ 12 đến 15 tuổi, đang ở độ tuổi tốt nhất để đảm nhận vai trò lãnh đạo và trao cho họ tiếng nói trong việc ra quyết định. Nhìn vào Nguyên tắc hướng dẫn của Đại học Bang Michigan cho thấy tác động của việc để trẻ em thiếu niên tích cực tham gia vào quá trình phát triển của họ. Theo nguyên tắc này, họ được coi là người tham gia – chứ không phải người nhận – trong quá trình học tập; các bạn trong độ tuổi này đang ở độ tuổi tuyệt vời để bắt đầu khám phá những nguyên tắc này. Trẻ em thiếu niên từ 12 đến 15 tuổi muốn cảm thấy được làm chủ các dự án; việc họ tham gia vào việc lập kế hoạch sẽ mang lại sự đồng tình và cam kết từ họ.

Vẽ từ trái tim …

Giống như hai bài viết trước xem xét các đặc điểm và ý nghĩa của việc làm việc với trẻ 6 đến 8 tuổi và trẻ 9 đến 11 tuổi, bài viết này xem xét các khía cạnh thể chất, xã hội, tình cảm của trẻ từ 12 đến 14 tuổi. và phát triển trí tuệ.

Trẻ em thiếu niên trong độ tuổi từ 12 đến 14 đang phát triển theo các hướng sau:

Thể chất:

  •       Họ thể hiện một loạt các mô hình trưởng thành và tăng trưởng giới tính giữa các giới tính và trong các nhóm giới tính.
  •       Họ trải qua những thay đổi nhanh chóng về ngoại hình.
  •       Những thay đổi về ngoại hình của chúng có thể xảy ra với tốc độ khác nhau, gây ra mối lo ngại lớn

Xã hội:

  •       Họ quan tâm đến các hoạt động liên quan đến người khác giới
  •       Họ đang tìm kiếm bạn bè đồng trang lứa hơn là cha mẹ
  •       Họ tìm kiếm sự chấp nhận và tin tưởng
  •       Trẻ có xu hướng từ chối các giải pháp có sẵn của người lớn để ủng hộ giải pháp của riêng mình.
  •       Họ đặt câu hỏi về quyền lực và giá trị gia đình

Cảm xúc:

  •       Họ so sánh mình với người khác.
  •       Họ quan tâm đến sự phát triển thể chất.
  •       Họ luôn coi mình là trung tâm.
  •       Trải nghiệm tâm trạng nhiều hơn
  •       Thể hiện sự quan tâm và ảnh hưởng nhiều hơn của nhóm ngang hàng.
  •       Ít tình cảm với cha mẹ hơn; đôi khi có vẻ thô lỗ hoặc nóng tính.
  •       Cảm thấy căng thẳng vì bài tập ở trường khó khăn hơn.
  •       Họ quan tâm đến ân sủng xã hội, bạn bè, được yêu thích, v.v.
  •       Trẻ phấn đấu giành độc lập nhưng vẫn muốn và cần sự chấp thuận của người lớn.
  •       Họ tìm kiếm sự riêng tư.
  •       Cảm thấy rất buồn bã hoặc trầm cảm, điều này có thể dẫn đến điểm kém ở trường, sử dụng rượu hoặc ma túy, quan hệ tình dục không an toàn và các vấn đề khác.

Trí tuệ:

  •       Họ coi công lý và bình đẳng là vấn đề quan trọng.
  •       Họ đang phát triển các kỹ năng sử dụng logic.
  •       Họ có thể giải quyết các vấn đề có nhiều hơn một biến.
  •       Họ sẵn sàng cho những trải nghiệm chuyên sâu, lâu dài.
  •       Họ muốn khám phá thế giới ngoài cộng đồng của họ.
  •       Có nhiều khả năng suy nghĩ phức tạp hơn.
  •       Có thể bày tỏ cảm xúc tốt hơn thông qua việc nói chuyện.
  •       Phát triển ý thức mạnh mẽ hơn về đúng và sai.

Bạn cần làm gì?

Thể chất:

  •       Cung cấp thông tin trung thực cho các câu hỏi và vấn đề tình dục mà họ có
  •       Lên kế hoạch cho các hoạt động không thiên về sức mạnh thể chất
  •       Hãy kiên nhẫn với những hành vi chải chuốt có vẻ quá mức

Xã hội:

  •       Cung cấp các hoạt động dành cho người khác giới theo những cách lành mạnh, lập kế hoạch nhóm, tiệc tùng, gây quỹ, v.v.
  •       Khuyến khích sự tham gia vào các hội đồng trẻ em thiếu niên và ban kế hoạch
  •       Tìm thời gian để nói chuyện riêng với họ để giúp họ giải quyết vấn đề hoặc thảo luận các vấn đề

Cảm xúc:

  •       Lên kế hoạch cho các hoạt động không so sánh thanh niên này với thanh niên khác
  •       Tránh chỉ trích họ trước mặt người khác
  •       Tạo cơ hội học hỏi các kỹ năng

Trí tuệ:

  •       Tạo cơ hội để hỏi và đặt câu hỏi về cách thực hiện mọi việc
  •       Lập kế hoạch cho các hoạt động đòi hỏi một khoảng thời gian dài để hoàn thành
  •       Đặt câu hỏi để khuyến khích việc dự đoán và giải quyết vấn đề
  •       Hãy để họ đóng vai trò hỗ trợ
  •       Cung cấp các trò chơi phức tạp hơn

Khi đánh giá và tư vấn tâm lý thần kinh có thể phù hợp:

  •       Con bạn gặp khó khăn trong việc quản lý các yêu cầu về tổ chức, lập kế hoạch và quản lý thời gian ở trường trung học cơ sở.
  •       Con bạn cảm thấy khó chịu vì những yêu cầu xã hội ngày càng gia tăng ở trường trung học cơ sở.
  •       Con bạn gặp khó khăn cụ thể với việc viết.
  •       Con bạn chưa phát triển được nhóm bạn bè cốt lõi.
  •       Khả năng bù đắp cho điểm yếu chú ý nhẹ của con bạn đã giảm đi.
  •       Con bạn bị loại khỏi chương trình giáo dục bất chấp những khó khăn đang diễn ra.
  •       Quá trình hoàn thành bài tập về nhà được đánh dấu bằng sự bất hòa, giận dữ giữa bạn và con.
  •       Trạng thái cảm xúc của con bạn ngày càng phức tạp.
  •       Sự tự tin của con bạn đối với việc học dường như bị xói mòn.
  •       Đội ngũ y tế của con bạn đã nêu lên mối lo ngại về việc tiền sử bệnh trong quá khứ của chúng có thể ảnh hưởng đến việc học tập như thế nào.
  •       Hành vi của con bạn ở nhà hoàn toàn khác so với ở trường.
  •       Thành tích học tập của con bạn đã giảm đáng kể sau khi chuyển từ hệ thống chủ yếu có một giáo viên sang hệ thống nhiều giáo viên.

Khi làm việc với lứa tuổi này, người lớn phải giao tiếp cởi mở với các em! Nên thẳng thắn và thành thật với con bạn khi nói về những chủ đề nhạy cảm. Họ đang phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần với tốc độ nhanh chóng và cần những cá nhân cởi mở và trung thực với họ. Gặp gỡ và làm quen với bạn bè của con bạn. Thể hiện sự quan tâm đến cuộc sống học đường của con bạn. Đây là độ tuổi mà nhiều người lớn né tránh vì trẻ em thiếu niên cần phải rời xa người lớn và thiết lập sự độc lập. Giúp con bạn đưa ra những lựa chọn lành mạnh đồng thời khuyến khích con đưa ra quyết định của riêng mình. Tôn trọng ý kiến của con bạn và tính đến những suy nghĩ và cảm xúc của con bạn. Điều quan trọng là họ biết bạn đang lắng nghe họ. Khi có xung đột, hãy nói rõ về mục tiêu và kỳ vọng (chẳng hạn như đạt điểm cao, giữ mọi thứ sạch sẽ và thể hiện sự tôn trọng), nhưng hãy cho phép con bạn đóng góp ý kiến về cách đạt được những mục tiêu đó (như khi nào và làm thế nào để học tập hoặc dọn dẹp). Có thể thấy diễn biến về nhu cầu phát triển thể chất và tinh thần diễn ra rất mạnh mẽ.

Cái tôi của chúng thật sự rất lớn. Chúng ta phải nhẹ nhàng trò chuyện và trò chuyện. Song song với đó là những gì chúng ta đặt vào những giới hạn về mặt xã hội, cộng đồng, … một cách khéo léo.

Tổng kết tâm lý giáo dục cho một đứa trẻ trong độ tuổi 12 đến 15 tuổi

Có thể sẽ ngạc nhiên khi biết rằng một đứa trẻ 12 tuổi đến 15 tuổi được coi là một thiếu niên. Mặc dù chưa học trung học nhưng các em đang bắt đầu chuyển từ thời thơ ấu sang tuổi trưởng thành. Họ đang khám phá mình là ai, mục đích sống của họ là gì và làm thế nào để rút ra ý nghĩa từ những trải nghiệm khác nhau. Đây là giai đoạn phát triển bản sắc, bao gồm việc xây dựng ý thức mạnh mẽ về bản thân và xác định niềm tin cũng như giá trị cá nhân.

Theo lý thuyết phát triển tâm lý xã hội của Erik Erikson, mục tiêu phát triển của giai đoạn này tập trung vào “sự nhầm lẫn giữa bản sắc và vai trò”. Sự nhầm lẫn về vai trò xảy ra khi trẻ em thiếu niên không thể khám phá danh tính của mình và không chắc mình phù hợp với vị trí nào và có thể cảm thấy bối rối hoặc thất vọng về vai trò của mình trong cuộc sống. Trong khi sự nhầm lẫn về vai trò là phổ biến ở tuổi thiếu niên, một số trẻ em thiếu niên có thể có sự nhầm lẫn vai trò nghiêm trọng hơn hoặc nghiêm trọng hơn do lòng tự trọng kém, giá trị bản thân thấp và thiếu sức mạnh bản ngã.

Để khuyến khích sự phát triển bản sắc lành mạnh ở tuổi vị thành niên, cha mẹ của trẻ em thiếu niên cần đạt được sự cân bằng giữa ranh giới và tự do. Trẻ em thiếu niên nên được tự do khám phá và phát triển các giá trị cá nhân. Nhưng họ cũng phát triển mạnh mẽ khi hệ thống gia đình của họ có những giới hạn và ranh giới rõ ràng.

Trẻ em thiếu niên cần có cấu trúc. Họ sẽ cố gắng kiểm tra các ranh giới, nhưng điều đó không có nghĩa là các ranh giới không nên tồn tại. Bạn với tư cách là cha mẹ sẽ giúp chúng xác định những hành vi nào có thể chấp nhận được hoặc phù hợp. Bạn sẽ dạy họ trách nhiệm khi họ mắc sai lầm. Mặc dù bạn bè của trẻ em thiếu niên thường là nơi đầu tiên các em đến trong một cuộc trò chuyện quan trọng, nhưng điều quan trọng là cha mẹ vẫn phải sẵn sàng lắng nghe và hướng dẫn các em vượt qua những thời điểm khó khăn trong quá trình trưởng thành và học tập.

Không có gì ngạc nhiên khi trẻ em thiếu niên có xu hướng thích bầu bạn với bạn bè hơn là gia đình. Đối với những trẻ em thiếu niên ở độ tuổi trung niên, nhóm bạn đồng trang lứa ngày càng trở nên quan trọng đối với họ khi họ cố gắng tách biệt khỏi đơn vị gia đình và nuôi dưỡng bản sắc cá nhân. Trẻ em thiếu niên đang hình thành bản sắc xã hội giữa các bạn cùng trang lứa và trong các nhóm bạn. Trẻ đang trao đổi mục tiêu, tham vọng, bí mật hoặc nỗi sợ hãi cùng nhau. Và chúng cũng có thể tiếp xúc với việc uống rượu, ma túy, hút thuốc và quan hệ tình dục, những điều này có thể gây ra rạn nứt trong gia đình và có thể gây khó khăn cho cả cha mẹ và trẻ em thiếu niên. Nhiều trẻ em thiếu niên không chịu nổi áp lực từ bạn bè khi các em đang học cách đưa ra những lựa chọn độc lập khỏi ảnh hưởng của gia đình, điều này có thể khiến cha mẹ lo ngại.

Trẻ em thiếu niên có thể hình thành tình bạn tích cực và hỗ trợ bằng cách hoạt động thể chất trong các lớp khiêu vũ hoặc các môn thể thao đồng đội, tham gia các câu lạc bộ sinh viên, làm công việc sau giờ học hoặc tham gia các hoạt động ngoại khóa khác. Ngoài những mối quan hệ ngang hàng này, các em cũng có thể hình thành mối quan hệ cố vấn lành mạnh với những người lớn đáng tin cậy bên ngoài gia đình.

Trẻ em thiếu niên cũng có thể bắt đầu đảm nhận những vai trò xã hội phức tạp hơn. Sự phát triển về mặt cảm xúc và nhận thức khiến trẻ thành thạo hơn trong việc hợp tác và thể hiện bản thân. Họ có thể khám phá cảm giác của mình khi đảm nhận vai trò lãnh đạo tại một nơi thờ cúng, trong một nhóm hoặc ở trường học. Hoặc họ có thể khám phá mối quan hệ lãng mạn đầu tiên của mình.

Ngoài sự phát triển về thể chất và xã hội, các mốc phát triển đầu đời của tuổi thiếu niên còn bao gồm những cách suy nghĩ và phân tích thông tin mới. Các hoạt động logic hình thức, một cách tiếp cận tư duy phức tạp hơn, xuất hiện ở độ tuổi này. Điều này có nghĩa là trẻ em thiếu niên của bạn sẽ tham gia vào tư duy trừu tượng, xem xét các quan điểm khác nhau, hình thành ý tưởng và câu hỏi của riêng mình, đồng thời phát triển nhận thức về quá trình suy nghĩ của chính mình.

Trong giai đoạn này, trẻ em thiếu niên thường trải qua các giai đoạn bị ám ảnh bởi một thứ gì đó, chẳng hạn như TikTok hoặc một album mới của nghệ sĩ âm nhạc yêu thích của họ. Đó là một phần của quá trình tìm hiểu xem họ thích và đồng cảm với điều gì. Tuy nhiên, nỗi ám ảnh vô tội có thể chuyển thành chứng nghiện hành vi nếu nó không được giám sát đúng cách. Chứng nghiện hành vi mang lại phần thưởng về mặt tâm lý bằng cách giải phóng dopamine và các hormone “cảm thấy dễ chịu” khác. Nghiện mạng xã hội và rối loạn chơi game là hai trong số những chứng nghiện hành vi phổ biến nhất ở lứa tuổi này.

Giai đoạn đầu tuổi vị thành niên thường là giai đoạn trẻ em thiếu niên bắt đầu sử dụng mạng xã hội thường xuyên hơn để hỗ trợ sự quan tâm ngày càng tăng của các em đối với các mối quan hệ bạn bè. Các nền tảng xã hội, ứng dụng nhắn tin và trò chuyện video mang đến cơ hội thể hiện bản thân và cho phép những người trẻ tuổi duy trì kết nối. Con bạn có thể tìm thấy cộng đồng trực tuyến, ngay cả với những người mà chúng chưa từng gặp mặt trực tiếp. (Tuy nhiên, mạng xã hội không thể thay thế tình bạn ngoài đời thực.)

Mặt khác, Internet có thể là một nơi không an toàn, đặc biệt là đối với trẻ em thiếu niên. Khoảng 40% trẻ em thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi bị bắt nạt trực tuyến. Nghiên cứu cho thấy các bé gái có nhiều khả năng phạm tội và trở thành nạn nhân của bắt nạt qua mạng hơn các bé trai. Và trong khi trẻ em thiếu niên khăng khăng muốn được kết nối với bạn bè 24/7, việc lạm dụng mạng xã hội có liên quan đến chứng trầm cảm ở thanh thiếu niên và mức độ hài lòng trong cuộc sống thấp hơn.

Khi công nghệ được sử dụng quá thường xuyên, nó có thể gây nghiện và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh thần, lòng tự trọng hoặc sự phát triển trí não của con bạn. Hậu quả có thể bao gồm khó khăn trong hoạt động hàng ngày, thách thức trong mối quan hệ, sức khỏe tâm thần kém và những phàn nàn về thể chất. Trong những trường hợp này, sự can thiệp y tế có thể là cần thiết.

Trẻ em thiếu niên có xu hướng bị cho là xấu vì nội tiết tố, ủ rũ và nóng tính. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu họ đang phải vật lộn với điều gì đó lớn hơn? Điều gì sẽ xảy ra nếu họ đang phải vật lộn với chứng trầm cảm, lo lắng, rối loạn ăn uống hoặc một chứng rối loạn sức khỏe tâm thần khác? Ngủ nhiều hơn bình thường; thay đổi đột ngột về kết quả học tập ở trường; thay đổi mạnh mẽ trong thói quen ăn uống; mất hứng thú với các hoạt động và sở thích mà họ từng yêu thích; cô lập và không hòa nhập xã hội; thay đổi tính cách; nỗi ám ảnh về hình ảnh cơ thể; lòng tự trọng thấp là những hành vi “cờ đỏ” trong phát triển tâm sinh lý.

Chung quy lại, đầu tiên và quan trọng nhất, hãy xây dựng một môi trường an toàn và giao tiếp cởi mở để con bạn cảm thấy thoải mái khi nói chuyện với bạn. Những cuộc trò chuyện không phán xét và lòng trắc ẩn có thể đi được một chặng đường dài. Nói về những chủ đề nhạy cảm như chuyện tình cảm và tình dục với con bạn lúc đầu có thể khiến bạn cảm thấy không thoải mái. Nhưng nó có thể rất hữu ích cho thanh thiếu niên của bạn khi chúng bước vào tuổi dậy thì.

Dạy con bạn có lòng nhân ái với bản thân, khuyến khích chúng thể hiện bản thân thông qua các phương tiện lành mạnh như nghệ thuật hoặc âm nhạc và thường xuyên chia sẻ thời gian quý giá với nhau. Ngoài ra, việc kiểm tra sức khỏe tâm thần có thể giúp bạn kết nối với những gì đang xảy ra trong cuộc sống của thanh thiếu niên. Nếu bạn biết con mình đang cảm thấy thế nào về mặt cảm xúc, bạn sẽ có nhiều khả năng phát hiện ra bất kỳ mối lo ngại nào về sức khỏe tâm thần và nhận được sự giúp đỡ khi cần thiết.

Khi phân tích các yếu tố tâm sinh lý của một đứa trẻ ở độ tuổi này chúng ta đều thấy việc phát triển tư duy trí tuệ thông minh và tư duy cảm xúc một cách hài hòa sẽ giúp định hình tính cách của con trẻ quan trọng như thế nào. Chúng tôi cũng có nhắc đến tâm lý giáo dục của các bạn nhỏ trong bài viết  Tranh vẽ, hội họa với sự phát triển và tâm lý giáo dục của trẻ , các bạn nên tìm đọc để có cái nhìn xác đáng hơn trong mọi khía cạnh, từ khoa học tự nhiên đến xã hội và nghệ thuật. Không có bộ môn nào giúp phát triển cân bằng hai yếu tố trên bằng nghệ thuật, nó bao gồm hội họa, vẽ tranh và âm nhạc. Rất nhiều thống kê lạc quan chắc chắn dành cho các bạn trẻ nếu biết cách dùng nghệ thuật cân bằng với các tri thức khác.

Một trí não thông minh, trong một cơ thể tráng kiện và với con tim khối óc giàu lòng trắc ẩn. Nhiều nhà lãnh đạo được như thế, chẳng phải thế giới sẽ trở nên đáng sống hơn sao. Có thể mọi đấu tranh để có được một hành tinh hòa bình, bái ái nên bắt đầu bằng giáo dục. Giáo dục đúng cách thì sẽ không bao giờ tồn tại những phát minh “ám ảnh loài người”. Chúng ta đã tốn quá nhiều thời gian và nguồn lực khác để hàn gắn thế giới vì những hãnh diện hoặc phiến diện trong những phát minh này, chẳng hạn như vũ khí hạt nhân ra đời từ những nghiên cứu vật lý lượng tử. Chắc chắn, nếu có lòng trắc ẩn, con người chúng ta sẽ hành xử và cân nhắc hành xử theo lý lẽ hoàn toàn khác.

Hình ảnh từ triển lãm “Bầm” – vấn đề bạo hành trẻ em của nhóm bạn trẻ em 14 – 15 tuổi.
Hình ảnh từ triển lãm “Bầm” – vấn đề bạo hành trẻ em của nhóm bạn trẻ em 14 – 15 tuổi.
Trích cảm xúc trắc ẩn của nhóm tác giả
Trích cảm xúc trắc ẩn của nhóm tác giả

“PHẢN CHIẾU”

Xuân.

Con thích buổi tối. Buổi tối không có đèn. Nhìn gương mờ con không thấy tay chảy máu. Cả nhà đi ngủ, con nằm trên sàn nhà cười.

Một đứa trẻ vừa chập chững viết chữ. Lạ thay lại tròn vành được từ “máu”.

Một đứa trẻ vừa biết trò ngủ nướng, lại phải lăn lóc trên sàn, tự lấy thịt mình làm chiếc đệm êm.

Một đứa trẻ vừa được mặt trời trao cho chiếc vé rong chơi, lại vội xé ngay mà thầm lặng chọn màn đêm.

Xuân đến với nó theo màn trăng. Nó ngậm cười ngây thơ, tận hưởng chút mơ màng chớm nở.

Buổi triển lãm ngoài hình ảnh, bài viết giới thiệu ngắn, nó còn có cả nhạc nền và chiếu sáng. Tôi thật sự choáng ngợp với những gì các bạn làm được. Tất cả các bạn, khi tôi trò chuyện đều được hưởng thụ từ giáo dục mở, trong đó yếu tố về nghệ thuật, âm nhạc được đào tạo song song.

Từ hình ảnh đến lời bình, đều do các bạn ấy làm ra, không hề có một kịch bản nào từ người lớn. Chúng ta thật sự tin tưởng để giao cho nhóm bạn trẻ này những vị trí cao nhất để tạo dựng thế giới mới. Thế giới rồi sẽ tươi đẹp. Nó không thể ngược lại vì họ chính là những người giàu lòng trắc ẩn!

Chúng ta đã được phân tích tác dụng của nghệ thuật với tư duy trí tuệ thông minh và cảm xúc Giáo dục hội họa đối với tư duy trí tuệ thông minh (IQ) & cảm xúc (EQ) và chúng ta cũng phải công nhận ở chiều ngược lại, khi các bạn muốn giao tiếp với thế giới bên ngoài, muốn được thu hút, muốn chứng minh vai trò của mình, các bạn sẽ dùng ngôn ngữ là hình ảnh, từ ngữ và âm thanh. Tất cả đều thuộc nghệ thuật. Từ ngữ dưới dạng văn viết nó đến từ tri thức trong quá trình đọc sách.

Hình ảnh kết quả của việc dùng hội họa, tranh vẽ, mỹ thuật tạo hình được trừu tượng từ tri thức. Âm nhạc làm nền cho những nhận thức, đưa người xem về ngữ cảnh, không gian để các giác quan con người cảm nhận được tất cả thông tin trực giác này. Nó chiếm cảm tình người thưởng lãm, và hơn hết thông điệp được truyền tải và thay đổi suy nghĩ của xã hội. Về khía cạnh giáo dục, chúng tôi cho rằng những ý tưởng này, sẽ không thể đến từ một giáo dục khuôn mẫu, chẳng hạn như văn mẫu, chép tranh, đạo nhạc, … Nó là của họ, của sự đúc kết tri thức mà họ thấu được ngay khi còn chưa trưởng thành. Họ dùng cái tôi của mình để yêu cầu công lý và bình đẳng. Ý tưởng đến từ trẻ em nên nó thể hiện tư duy trực quan lý trí, đúng sai rõ ràng mà không phải từ tiêu chuẩn kép, càng không đến từ những định kiến, chấp nê, … Nó phải như vậy theo lẽ đúng đắn nhất. Đừng bắt thế giới vận hành theo sự phức tạp của loài người, thông điệp này mãi mãi đúng! Chúng tôi ủng hộ các bạn!

Đến đây các bạn đã thực sự hiểu vì sao chúng tôi mở đầu một cách dài dòng. Nếu có điều kiện, chúng tôi còn dài dòng hơn đấy chứ. Vì sao, vì chúng ta đã phạm quá nhiều sai lầm vì sự ngắn gọn trong khi cần phải phân tích rõ ràng vừa sâu vừa rộng mới có thể xây dựng một chiến lược tốt. Những nghệ sĩ giáo dục như chúng tôi phải tự mình vượt qua những định kiến nghệ thuật, những nghệ sĩ biểu đạt lâu năm, những tư duy vị nghệ thuật để có được cái nhìn thiện cảm công nhận, tất cả có được từ những nghiên cứu từ đời sống và từ tâm lý người thụ hưởng.

1. Thấy gì qua những bức tranh của trẻ em thiếu niên trong độ tuổi trung học cơ sở – 12 tuổi đến 15 tuổi?

Hầu hết người lớn không thể đạt đến giai đoạn này, bởi vì ở giai đoạn trước, đứa trẻ nghĩ rằng mình không thể vẽ được hiện thực như thực tế sẽ chìm vào tuyệt vọng và bỏ vẽ. Tuy nhiên, trong tranh của trẻ em tiếp tục vẽ tranh khi ở độ tuổi 13-14, người ta nhận thấy rằng phối cảnh được sử dụng một cách đầy đủ và hiệu quả. Chi tiết trong tranh ngày càng tăng. Màu sắc và và diễn tả chất liệu được nhấn mạnh nhiều hơn. Chúng bắt đầu tạo ra những hình ảnh trừu tượng theo cảm xúc. Đây là giai đoạn gọi là chủ nghĩa tự nhiên.

Vấn đề gặp phải là các bạn vẽ chưa được. Phụ huynh và các bạn bị quan niệm xưa cũ trói buộc: mảng hình được giới hạn bằng những đường nét hoàn chỉnh. Đa phần đều chưa có khả năng tả thực. Số ít thì bị ảnh hưởng bởi đồ họa, minh họa, hoạt hình, truyện tranh chi phối. Các bạn bị sa vào và bị giới hạn đóng khung trí tưởng tượng. Các bạn biểu đạt vật thể gì cũng theo một hình thức mà thôi. Hoặc các sáng tác của bạn đều không đề cập đến ngữ cảnh. Câu chuyện thì xa rời thực tế và mất tính nhân văn… Thử điểm qua các cuộc thi trẻ em, các bức tranh đoạt giải đều rất khô khan, ý nghĩa thường không xuất phát từ cảm xúc chân thật. Đã đến lúc đưa ra thông điệp: “Cùng hội họa đánh thức cảm xúc” để động viên các bạn, nó phù hợp tâm lý lứa tuổi lấy cái tôi làm trung tâm. Chúng ta dùng nó để dung hòa cái tôi với xung quanh, gầy dựng lòng trắc ẩn.

2. Giáo dục hội họa, dạy vẽ như thế nào là đúng nhất với trẻ em thiếu niên trong độ tuổi từ 12 đến 15 tuổi?

Mục tiêu chính của giáo dục hội họa hay học vẽ trong độ tuổi 12 tuổi đến 15 tuổi nên như sau :

  • Giá trị sáng tác đến từ tri thức, hiệu ứng biểu đạt là phương tiện giao tiếp.
  • Cẩn thận với việc kìm hãm khả năng sáng tạo của trẻ bằng cách rèn luyện mang tính học thuật cao.
  • Tạo cơ hội đề các em tự tổ chức triển lãm các tác phẩm của mình để đưa quan điểm cá nhân với thế giới, môi trường xung quanh. Thỏa mãn và làm mềm cái tôi vị kỷ bằng lòng trắc ẩn.
  • Giao lưu nghệ thuật giữa các bạn đam mê có định hướng mỹ thuật chuyên nghiệp từ nhỏ và những bạn dùng nghệ thuật là phương tiện giao tiếp. Qua đó, mọi người hiểu rằng bản chất nghệ thuật đến từ đâu.
  • Thực hành để trau dồi tư duy sáng tạo hình thành trực giác thông minh chứ không phải học theo các nghệ sĩ chuyên nghiệp.

Mục đích của việc cho trẻ vẽ một bức tranh không đơn thuần là để trẻ có thể đưa nhận thức của mình lên giấy mà còn để cho phép chúng thể hiện bản thân, thế giới nội tâm của mình một cách tự do mà không có bất kỳ ảnh hưởng bên ngoài nào. Thế giới nội tâm của trẻ giờ đây không còn xoay quanh gia đình nữa mà nó là giá trị xã hội, của sự dò xét thế giới quan trong đó mình như thế nào với xung quanh. Nó không còn là những hình ảnh từ trí tưởng tượng phi thực tế, nó mạnh mẽ hơn, chân thật hơn. Nó có thể cực đoan hơn hoặc thơ mộng hơn. Cái tôi “luồn lách” qua từng cung bậc của tri thức xã hội thụ hưởng. Nó là chủ nghĩa hiện thực hoặc trừu tượng hiện thực hóa. Nó khó thể là trừu tượng nghệ thuật đơn thuần, nó hàm chứa thông điệp nội dung cuộc sống. Yếu tố hình thức nghệ thuật có được từ việc bắt chước tác phẩm hội họa nào đó.

Trò chuyện về các bức tranh để hiểu đúng hơn về các hình thức biểu đạt hội họa cũng như các bộ môn mỹ thuật tạo hình. Tiếp xúc với nhiều chất liệu vẽ, từ hội họa trắng đen cho đến có màu. Mục đích là cho các bạn thấy sự “lung linh” của thế giới mỹ thuật. Để các bạn có nhiều lựa chọn phương tiện giao tiếp miễn là đạt được mục đích sáng tạo từ thế giới nội tâm. Năng lượng nội tâm trong độ tuổi này rất lớn, nó cần được phóng thích ra bớt, đừng chỉ nên nạp vào bằng tri thức mà thôi. Nếu không dùng nghệ thuật để giải phóng nguồn năng lượng này, các bạn sẽ nhanh chóng tìm đến thế giới truyền thông mạng xã hội. Nơi đó thường xuyên ủng hộ tư tưởng, hình thức chủ nghĩa cá nhân và vật chất. Còn chần chừ gì mà không lựa chọn áp dụng một nền giáo dục mở cho các bạn nhỏ nữa chứ! Phòng bệnh hơn là chữa bệnh, đừng để rơi vào trạng thái “cờ đỏ” tâm lý rồi mới cứu chữa. Thể chất hay tinh thần đều có thể cứu chữa nhưng làm sao mà tránh được di chứng.

Sẵn sàng rồi nhé, chúng tôi sẽ cụ thể ngay cách thức tiếp cận đến hội họa như sau:

Về hình ảnh

Tiếp tục với phương pháp ở lứa tuổi nhỏ hơn, giai đoạn này chúng ta giúp các bạn quan sát được những mảng hình chi tiết hơn. Các bạn phải quan sát đóng khung, phân tích và tập thành thói quen, mọi hình ảnh đều có tính chất mảng hình từ tổng thể, cấu trúc rồi đến mảng hình chi tiết. Khi có tư duy này được hình thành rồi thì không mấy lo sợ về chất liệu diễn tả. Từ màu nước đến sơn dầu, tất cả đều dựng hình bằng cách thức này. Bước cuối cùng, khắc họa kết cấu bề mặt, chất liệu bề mặt vật thể vẽ có sự khác biệt trong chất liệu thể hiện.

Chúng tôi đã hình thành bộ giáo trình giảng dạy lôi cuốn và đáp ứng hiệu quả các tiêu chí này thông qua khóa học  Đom đóm xanh,  Đom đóm lạ, Chuồn chuồn ớt . Rất nhiều ý tưởng của các bạn nhỏ giờ đây đã biết cách biểu đạt, chúng tôi quan sát tính hội họa đạt được rất cao thông qua từng bức tranh của các bạn.

Học viên Khánh Tiên lớp Đom đóm xanh
Học viên Khánh Tiên lớp Đom đóm xanh

Về màu sắc

Các bạn ở giai đoạn này thường pha màu theo cảm tính, hoặc tiếp thu cách thức pha màu có phần máy móc, khô cứng từ cổ điển. Có lẽ đa phần không hiểu hòa sắc có do đâu? Không rõ điểm khởi đầu, không tạo được hòa sắc và sáng tạo theo cách riêng. Thử hỏi không có ánh sáng, chỉ toàn bóng đêm chúng ta có thấy được màu sắc hay không. Không hiểu bản chất không thể chủ động, và không thể sáng tạo.

Cái gốc của hòa sắc nó nằm ở màu xám. Màu xám này đừng nhầm lẫn với màu trắng pha với đen. Màu xám từ màu trắng pha với đen là màu xám của thang sắc độ. Trong khi màu xám từ cặp màu tương phản lại là màu trung tính do biến sắc, bù màu.

Và nữa, cái tính không gian của vật thể nó phản ánh thông qua bề mặt nhận sáng. Não bộ con người quen với như vậy. Một mảng hình đồng màu là một mảng hình phẳng. Một vật thể đồng màu có nhiều mảng hình xoay nhiều góc độ dĩ nhiên sẽ có nhiều mảng màu. Tất cả chúng ta phải dùng hiện tượng trực quan và tiến hành phân tích. Đừng dùng những ngôn từ hàn lâm để giải thích, lúc này sẽ vượt quá khả năng tiếp thu ngôn ngữ của trẻ.

Cứ mỗi lần sáng tác các bạn rất mất thời gian để tìm tư liệu dựng hình. Các tư liệu thì chẳng tuân theo cái bố cục ưng ý của chủ đề. Có lẽ lúc này, việc sao chép một ý tưởng nào đó (hay dùng tham khảo như là một cứu cánh) lại là một việc làm thuận tiện chăng? Các trung tâm hội họa hay lựa chọn cách làm này, chứ không biết cách nào để bố cục tạo hình vật thể như ý muốn.

Màu sắc trông rất lòe loẹt, diêm dúa, rợ, khê, … Hòa sắc theo nguyên lý ánh sáng với sắc độ có thể giải quyết để cân bằng các mảng màu. Rõ ràng là tôi đã vẽ một ngữ cảnh đầy nắng trong trẻo, như sao kết quả ngữ cảnh như đầy sương mù. Hòa sắc có kể đến ánh sáng, màu trung tính, màu xám – trắng. Màu trong tối, ngoài sáng. Màu không có thuần khiết, chỉ có ánh sáng là thuần khiết. Vật thể trong tối và ngoài sáng, sao rối rắm thế nào ấy nhỉ! Không có màu trắng và đen thuần khiết. Rõ ràng hướng sáng như vầy thì bề mặt này phải tối nhưng sao nó lại ửng sáng. Tán xạ ánh sáng, tán xạ màu, hắt sáng, nguồn sáng phụ.

Các bạn cùng chúng tôi quan sát tác phẩm của các bạn đến từ khóa học Tắc kè hoa sẽ thấy lượng kiến thức mà chúng tôi phân bổ hữu ích như thế nào nhé.

“Hiểu về ánh sáng, làm chủ hòa sắc và pha màu”

Về ánh sáng

Hãy đưa ngay bài học ánh sáng vào lứa tuổi này đừng để đến giai đoạn tiền trưởng thành mới được học. Ánh sáng người thầy dẫn dắt nghệ thuật hình ảnh là lập luận của chúng tôi trong bài viết  Ánh sáng tác động tới màu sắc như thế nào? và thực tế giảng dạy. Nếu không dạy về ánh sáng, thì mọi yếu tố hội họa chẳng có giá trị gì cả. Ánh sáng giúp các mảng hình nhận thành khối, nó còn giúp tạo chiều sâu, nó tác động đến màu sắc, …

Ở bài viết trước  Dạy vẽ, hội họa cho trẻ em tiểu học 6-12 tuổi các bạn đã biết đến ánh sáng thông qua hướng sáng, giai đoạn này sẽ nhắc lại kỹ hơn và đi kèm với các hiện tượng ánh sáng trực quan đầy đủ. Để diễn tả được tự nhiên, bạn phải hiểu về khoa học bằng không bạn sẽ dễ dàng đi vào việc học như bắt chước để pha màu, bắt chước để hiệu ứng.

Thực tế, các vấn đề này được chúng tôi đưa vào giảng dạy tại khóa học  Đom đóm xanh và  Tắc kè hoa.  Kết quả là các bạn nhỏ đều rất hứng thú. Hứng thú này đến từ khoa học tự nhiên và hứng thú để được thể hiện nó bằng chính đôi tay của mình. “Đúng người đúng thời điểm” nên là câu nói lưu tâm trong giáo dục theo tâm lý lứa tuổi.

“Hướng ánh sáng theo ánh nhìn cảm xúc của người họa sĩ”

Về bố cục

Tiếp tục phát triển bố cục tạo hình, bố cục thị giác mang tính giai điệu. Hình thành đường dẫn thị giác đị theo khắp bề mặt tranh vẽ. Khi có một chủ đề, bạn sẽ có những hình dung để thể hiện. Mỗi một hình dung sẽ khác nhau, nó tương ứng với mỗi phác thảo. Trong mỗi phác thảo thu nhỏ, cách thức bố cục đường dẫn thị giác tạo giai điệu cho nội dung chủ đề. Mỗi bố cục khác nhau sẽ thể hiện một nội dung khác nhau. Nó uyển chuyển mạch lạc, nó sáng tạo từ cái tôi nền tảng, nó không là mặc định của một hình thức bố cục khô cứng nào cả. Chúng ta dẫn dắt các bạn đi bằng nền tảng hiểu biết, đến đâu chúng ta sẽ chỉ rõ những hình thức bố cục nào trở nên kinh điển và thường dùng để vận dụng khi thực hành biểu đạt. Các bạn sẽ hiểu và qua đó cảm thụ được nghệ thuật. Nền tảng để cái đẹp trở thành hình thức nghệ thuật.

Phân tích tác phẩm để có được những ý niệm này, nó là bố cục giam hãm thị giác hay là bố cục mang tính giai điệu, hay là bố cục trau chuốt quanh một chủ đề nào đó.

Không có gì là không thể dạy được nếu chúng ta biết cách. Chỉ khi nào chúng ta dùng cách thức áp đặt thì mới không thể dạy được, đơn giản vì nó bị từ chối tiếp thu theo kiểu tại sao tôi phải nghe anh? Trẻ độ tuổi này, thường xuyên suy nghĩ như thế. Họ không coi bạn là thầy khi bạn áp đặt họ một điều gì đó, và dĩ nhiên nếu bạn thả mặc họ muốn làm gì thì làm, rồi bao biện bằng bạn tôn trọng sự tự do … bạn cũng không được các bạn ấy tôn trong đâu. Hãy dẫn dắt họ, cho họ phương pháp để hiểu hơn là bắt họ phải ghi nhớ.

Cái tôi trung tâm vũ trụ sẽ được minh họa qua những góc cảnh đặc tả hơn, nó không còn là những suy nghĩ thể hiện chủ đề trên bao cảnh nền nào đó như ở lứa tuổi nhỏ hơn. Vì thế, bố cục hết sức quan trọng để các bạn có thể làm mềm mại đi và không thành cái tôi vị kỉ. Bạn với xung quanh hay xung quanh với bạn, sẽ đánh giá được một tâm lý lứa tuổi, thậm chí là tính cách một đứa trẻ trong tương lai.

Về tư liệu sáng tác

Đã đến lúc các bạn nên trải nghiệm với hội họa không màu thông qua bộ môn ký họa. Nó được phát triển với cách nghĩ là vẽ nhanh cho đến thâm diễn để trở thành tác phẩm. Nó giúp các bạn có thêm nguồn tư liệu để thực hành sáng tác từ cuộc sống. Các bạn tìm hiểu tại khóa học Ký hoạ này. Có những câu hỏi nhưng tựu chung sẽ là “sao các tác phẩm của tôi về ngữ cảnh nó cứ lặp lại, nhàm chán. Các vật thể sắp xếp vào tranh như thế nào là đủ nhỉ? Tôi muốn sáng tác, không muốn tìm ý từ các tác phẩm nào cả”.

“Ký họa, không chỉ là vẽ nhanh …”

3. Tổng kết

Mục tiêu phát triển của giai đoạn này tập trung vào giáo dục để không mắc phải “sự nhầm lẫn giữa bản sắc và vai trò”. Sự nhầm lẫn về vai trò xảy ra khi trẻ em thiếu niên không thể khám phá danh tính của mình và không chắc mình phù hợp với vị trí nào và có thể cảm thấy bối rối hoặc thất vọng về vai trò của mình trong cuộc sống. Hội họa, vẽ tranh dường như làm được điều này. Nó giúp xây dựng lòng nhân ái bên trong trí tuệ thông minh. Con bạn sẽ là những con người tràn đầy mỹ cảm nhân văn, một nhà kiến tạo xã hội giàu lòng trắc ẩn.

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết

Bài viết liên quan

guest
0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận