Vẽ chuyển động trong một bức tranh đứng yên thế nào?

Một bức tranh không nhúc nhích. Vậy mà đứng trước nó, ta vẫn thấy gió thổi, nước chảy, đứa trẻ đang chạy, con chim vừa cất cánh. Chuyển động ấy diễn ra trong mắt và trong đầu người xem, được người vẽ khéo léo gợi ra bằng những gì nằm yên trên mặt giấy.

Nhà văn và nhạc sĩ kiểm soát được thời gian của khán giả từ đầu tới cuối tác phẩm. Người vẽ thì không. Bức tranh hiện ra trọn vẹn trong một khoảnh khắc. Vì thế, gợi được thời gian và chuyển động trên một mặt phẳng tĩnh là một trong những thử thách thú vị nhất của hội họa.

Bốn cách gợi chuyển động

• Hướng của đường và hình: đường xiên, đường cong, hình tam giác nghiêng tạo cảm giác động; đường ngang, đường đứng tạo cảm giác tĩnh. Một dáng người đổ về phía trước đã là đang chạy.
• Hình ảnh tuần tự: cùng một nhân vật xuất hiện nhiều lần ở các tư thế nối tiếp, như các khung truyện tranh, như những tấm tranh cuộn kể chuyện.
• Nhiều điểm nhìn: vật được vẽ từ nhiều phía trong cùng một bức tranh, như thể người xem đang đi vòng quanh nó.
• Chồng hình và nhòe: các đường viền lặp lại lệch nhau, vệt mờ phía sau vật đang lao đi, như ảnh chụp tốc độ chậm.

Chuyển động bắt đầu từ dáng

Muốn vẽ chuyển động, hãy bắt đầu từ đường dáng: chỉ một đường chạy dọc cơ thể, cho biết nhân vật đang nghiêng, vươn, cong hay xoắn. Trước khi có tay chân, mắt mũi, bức ký họa đã phải có đường dáng ấy. Thiếu nó, nhân vật dù vẽ đủ chi tiết vẫn đứng như tượng.

Có hai điều nên nhớ:

• Cân bằng và mất cân bằng: dáng đứng vững gợi tĩnh; dáng sắp ngã, trọng tâm vượt ra ngoài chân đỡ gợi động.
• Khoảnh khắc trước và sau: chọn khoảnh khắc ngay trước cú nhảy hoặc ngay giữa cú vung tay thường động hơn khoảnh khắc đã xong việc.

Nhịp điệu: chuyển động của cả bức tranh

Không chỉ nhân vật chuyển động. Cả bức tranh cũng có nhịp. Những hình lặp lại với khoảng cách thay đổi, như sóng biển, hàng cây trong gió, mái nhà nhấp nhô, tạo ra một chuyển động chung mà mắt người xem đi theo. Chúng tôi hay ví đó là giai điệu của bố cục: có đoạn nhanh, có đoạn chậm, có chỗ ngừng.

Đường cong chữ S gợi mềm mại, uốn lượn. Đường zigzag gợi gấp gáp, căng thẳng. Đường xoắn ốc kéo mắt cuộn vào trong. Chọn kiểu nhịp nào là chọn cảm xúc cho câu chuyện.

Từ tranh tĩnh tới tranh động

Sự tò mò về chuyển động đã dẫn con người đi rất xa: từ những món đồ chơi quang học thế kỷ 19 cho hai hình xen kẽ hiện thành một, tới phim ảnh, hoạt hình, video và nghệ thuật số ngày nay. Nhưng nền tảng vẫn giống nhau. Người làm hoạt hình, người vẽ truyện tranh, người thiết kế nhân vật đều phải hiểu đường dáng, nhịp điệu và khoảnh khắc như người vẽ một bức tranh tĩnh.

Cho bạn và cho con: bài tập 10 phút

• Quan sát một người thật trong nhà đang làm một việc: quét nhà, tưới cây, ném bóng.
• Vẽ thật nhanh năm bản ký họa, mỗi bản chỉ 1 phút, chỉ cần một đường dáng và vài nét chính.
• Chọn bản động nhất. Vì sao nó động? Đường dáng nghiêng hay cong thế nào?
• Với các bạn nhỏ, có thể đổi thành trò "đóng băng": cả nhà nhảy múa, khi nghe hiệu lệnh thì đứng yên, con vẽ nhanh dáng một người.

Đây là lúc con hiểu rằng vẽ người không bắt đầu từ khuôn mặt, mà từ chuyển động của cả cơ thể.

Học chuyển động ở R'art

Thời gian và chuyển động là chương khép lại phần yếu tố của chương trình Nguyên lý nền tảng nghệ thuật thị giác (từ 15 tuổi), nối sang ký họa, minh họa truyện tranh và thiết kế nhân vật. Với các bạn nhỏ hơn, đường dáng và nhịp điệu được đưa vào qua ký họa từ người thật, con vật thật và những câu chuyện con tự kể.

Cho R'art biết tuổi và sở thích của con, hoặc mục tiêu của bạn, giáo viên sẽ gợi ý chương trình phù hợp. Nhắn Fanpage The R'art School hoặc gọi, nhắn Zalo 094.2.319.315.

Hội họa không chỉ bắt đầu từ đường nét.